‘Güney Akım projesinin iptali en çok Türkiye’ye yarayacak’

3600 kilometre uzunluğa sahip boru hattı Rusya gazını Karadeniz’in altından geçirip Bulgaristan üzerinden Sırbistan, Hırvatistan, Slovenya ve Macaristan’a ulaştıracaktı.

Gazprom projenin 23 milyar Euro’ya mal olacağını öngörüyordu. Fakat daha sonra bu miktar 32 milyar Euro’ya yükseltildi. Boru hattından yılda 63 milyar metreküp Rus doğalgazı Avrupa’ya taşınacaktı. Bu miktar Avrupa’nın Ukrayna’dan satın aldığı Rus doğalgazına denkti.

Projenin iptali ise gaz ihtiyacının üçte birini Rusya’dan karşılayan Avrupa Birliği’nin enerji kaynaklarını bir an önce çeşitlendirmesi gerektiğini gösterdi:

Federica Mogherini, Avrupa Dışişleri ve Güvenlik Teşkilatı Yüksek Temsilcisi:“Dün Rusya tarafından alınan ve açıklanan karar bize tedarik yollarını acilen çeşitlendirmemizi göstermekle kalmıyor. Aynı zamanda Avrupa Birliği için enerji kaynaklarının da çeşitlendirilmesi gerektiğini işaret ediyor.”

Moskova’nın Güney Akım Projesi’ni durdurmasındaki baş etkense Bulgaristan oldu. Avrupa Birliği üyesi ülke Brüksel’in istekleri doğrultusunda boru hattının sınırlarından geçmesini reddetti. Birliğin yaptırımları Rusya’nın önüne bu konuda da çıkmış oldu.

Budapeşte’deki stüdyomuzda Dünya Ekonomisi Enstitüsü’nden enerji uzmanı Andràs Deàk’a bağlanıyoruz.

Merhaba, Rusya’nın Güney Akım projesini aniden durdurmasıyla, kazanan ve kaybeden taraflar hangi ülkeler oldu? Avrupa’nın enerji piyasası bu durumdan nasıl etkilenecek?

Andràs Deàk: Güney Akım’dan daha farklı bir proje ortaya konursa, bu durumda en çok kazanan Türkiye olur. Ülke böylelikle doğal gaz transit geçişini arttıracak. Görünen o ki, Rusya gaz ulaşımı konusunda Ukrayna yerine Türkiye’yi seçti. Dolasıysa Ankara’nın müzakerelerde pazarlık payı daha yüksek olacak. Avrupa Komisyonu da uzlaşmanın iki taraf için de daha avantajlı olduğunu anlatarak Rusya’ya geri adım attırabilir ve prestijini böylelikle yükseltebilir.

Bu olayda kaybeden tarafsa Orta Avrupa ülkeleri ve boru hattının geçmesi planlandığı ülkeler olacak. Bu ülkeler 2014’ün sonuna kadar sadece Ukrayna boru hattından yararlanabilecek. Orta Avrupa ülkeleri için durum çok daha zor çünkü enerjide herhangi bir alternatif bulma konusunda daha fazla zamana ihtiyaçları var.

Euronews: Geçtiğimiz son iki yılda, Macaristan bu projenin en büyük destekçilerinden biri olmuştu. Bu proje neden bu kadar önemliydi? Güney Akım projesinin iptali Macaristan için siyasi veya ekonomik bir darbe niteliği taşıyor mu?

Andràs Deàk: Bu yıl Macar ve Rus ekonomik ilişkileri sandığımızdan daha da iyi ilerledi. Ocak ayında nükleer konulara dayalı bir anlaşma imzalandı. Yaz aylarındaysa Macaristan, Ukrayna’ya yaptığı gaz teslimatını askıya aldı.

Son aylardaysa Macaristan Güney Akım projesine görülmemiş şekilde destek verdi. Açıkçası bunun arkasında makroekonomik boyutta büyük çıkarlar olduğunu düşünüyoruz. Rus devletinin hükumetimize yapmış olduğu bazı vaatler olabilir. Ama asıl soru şu: Ruslara kendilerinden daha yakın olmamız mümkün mü ? Rusların vazgeçtiği bir projeyi desteklememiz anlamsız. Rusya ile ilişkileri bu derece sıkı tutarsak diğer ülkeler tarafından izole edilebiliriz.